تورنیکت چیست؟

تورنیکت (رگ بند ، Tourniquet) چیست؟

به طور کلی، تورنیکت به هر وسیله ای که استفاده از آن، باعث کاهش یا قطع شدن جریان بشود، گفته میشود که میتواند یک تکه پارچه یا طناب بسته شده بالای زخم جهت کاهش خون ریزی باشد یا یک تورنیکت دیجیتال در اتاق عمل های ارتوپدی.
در این مقاله تلاش میکنیم که تورنیکت، روش استفاده و محل استفاده آن را مورد بررسی قرار دهیم. با ما همراه باشید تا نگاهی به این مقوله پرکاربرد بیاندازیم.همچنین میتوانید در پایان این مقاله، نظرات و پیشنهادات خود را با ما درمیان بگذارید و یا از طریق ایمیل با ما در ارتباط باشید.

 

تاریخچه

شواهد به دست آمده نشان میدهد که در سال 600 قبل از میلاد مسیح، پزشک و جراح به نام سوشروتا (Sushruta) – که تعدادی او را به عنوان پدر جراحی میدانند – در هند باستان از تکه های چرمی که خودش آن ها را می ساخته و وسیله ای برای نگه داشتن آن ها، استفاده میکرده تا جریان خون را در قسمت هایی از بدن شخص کاهش دهد. همچنین از حدود سال 200 قبل از میلاد مسیح تا 500 سال پس از میلاد مسیح در امپراطوری روم باستان نیز شواهدی دال بر استفاده از تورنیکت (با استفاده از چرم یا حلقه های برنزی) یافت شده است.در قرن 16 میلادی، آمبروازپری (Ambroise paré)، پزشک فرانسوی پیشنهاد کرد که بالای قسمتی از بدن که باید قطع عضو شود را با استفاده از یک رشته یا طناب بلند ببندند.هیلدن (Hilden)، مورل (Morell) و جیمز یانگ (James Young) در قرن های 16 و 17 میلادی، از یک تکه چوب یا چیزی شبیه آن برای پیچاندن بانداژ یا طنابی که محدود کننده جریان خون بود، استفاده میکردند. در قرن 17، جین لوییس پتیت فن اسمارچ (Jean-Louis Petit) دستگاهی تحت عنوان “تورنیکت پیچ” (tourniquet à vis) به آکادمی علمی سلطنتی پاریس (Royal Scientific Academy of Paris) ارائه کرد. اختراع او یک تورنیکت پین شده، متشکل از یک باند با یک پین قلعی یا چوبی بود. اما لیستر (Lister) را میتوان اولین پزشکی دانست که در عمل های جراحی از تورنیکت استفاده کرد ( قبل از او کارایی تورنیکت در قطع عضو کردن بود). او معتقد بود که قبل از استفاده از تورنیکت، اندام مورد نظر باید 3 دقیقه بالا نگه داشته شود تا خون داخل آن اندام بتواند از اندام مورد نظر خارج شود.
تورنیکت دیگری که به صورت معمول استفاده میشد، یک بانداژ لاستیکی تخت بود که توسط یوهان فردریش آگوست (Johann Friedrich August von Esmarch )، پروفسور جراحی در دانشگاه کیل (Kiel university) در قرن 19، ارائه شد. همچنین او اعلام کرد، در صورتی که بافت های نرم دارای جرم یا چرک باشند از بانداژ لاستیکی استفاده نشود تا از پخش شدن عفونت جلوگیری شود که اکنون به عنوان یک قانون استفاده میشود.
هاروی کاشینگ (Harvey Cushing)، با توجه به تورنیکت ساخته شده توسط فن امارچ که میتوانست باعث بروز عوارض جانبی شود، یک تورنیکت پنوماتیک – با الهام از دستگاه سنجش فشار خون – اختراع کرد که پس از آن توسط کیرشنر (Kirschner) ارتقا یافت.
در اوایل قرن 20،آگوست بیر (August Bier)، روشی جدید برای بی حس کردن اندام ابداع کرد. در روش او تورنیکت در بالای محل مورد نظر قرار میگیرد و داروی بی حسی را درون رگ تزریق میکند.
در سال های بعد طراحی تورنیکت بهبود یافت و امن تر شد. در سال 1984 میلادی یک مهندس بیوتکنولوژی به نام مک اوان (Mac Evan) سیستم های تورنیکت ریزرایانه ای (micro computerized tourniquet systems) ابداع کرد. این سیستم ها قابلیت این را دارند که به طور پیوسته فشار و زمان را اندازه گیری کننده تا از افت فشار ناگهانی در مدت استفاده از تورنیکت – به دلیل تغییر در جریان برق یا اشتباه استفاده کننده – جلوگیری کنند. همچنین می تواند میانگین فشار اسنداد هر بیمار را نیز محاسبه کند.

انواع تورنیکت

تورنیکت ها دارای دسته بندی های زیادی هستند که معرفی تمامی نمونه های آن ها خارج از بحث این مقاله میباشد اما در حالت کلی، تورنیکت ها به دو دسته جراحی (surgery) و اضطراری (Emergency) تقسیم میشوند. تورنیکت های جراحی در عمل های زیبایی و ارتوپدی و همچنین بی حسی استفاده میشوند. تورنیکت های اضطراری برای جلوگیری از خونریزی ( به طور مثال در تصادفات یا در جنگ) استفاده میشود.
همچنین تورنیکت ها را میتوان به دو دسته پنوماتیک (pneumatic) و اسمارچ (Esmarch) دسته بندی کرد.
دسته بندی های دیگری نیز برای تورنیکت مانند زیر موجود است:

⦁ MILITARY EMERGENCY TOURNIQUET (MET): GENERATION 1, 2 & 3.

⦁ COMBAT APPLICATION TOURNIQUET (CAT): MULTIPLE GENERATIONS.

⦁ SPECIAL OPERATIONS FORCES TOURNIQUET (SOF-T) AND SOF-T WIDE.

⦁ MECHANICAL ADVANTAGE TOURNIQUET (MAT)

⦁ RATCHETING MEDICAL TOURNIQUET (GENERATION 3)

⦁ EMERGENCY MEDICAL TOURNIQUET (EMT)

و غیره …

روش استفاده از تورنیکت

در دنیای پزشکی امروز تورنیکت ها جایگاه خوبی برای خود دست و پا کرده اند اما استفاده از آن ها به صورت نادرست می تواند آسیب هایی با خود به همراه داشته باشد.
بیشترین زمان استفاده از تورنیک بر روی عضو مورد نظر دو ساعت میباشد و توصیه شده است که در عمل های بالای 3 ساعت، به ازای هر 2 ساعت استفاده از تورنیکت، نیم ساعت از آن استفاده نشود تا از آسیب های ناشی از استفاده طولانی، مانند آسیب های عضلانی، جلوگیری شود.
تورنیکت های دیجیتال دارای یک یا دو کاف میباشند که اپراتور پس از بستن آن ها به دور محل مورد نظر، با استفاده از پنل مربوطه میزان فشار را تعیین میکند.
از جمله استفاده های مهم تورنیکت، استفاده از آن برای جلوگیری از خونریزی میباشد. این کار میتواند توسط یک کمربند یا طناب صورت گیرد یا توسط یک دستگاه تورنیکت نظامی که به همین منظور طراحی شده اند.
برای اینکار تورنیکت (کمربند، طناب، بانداژ و غیره) را نزدیک به 5 سانتی متر بالای محل خونریزی میبندیم. باید مد نظر داشته باشیم که تورنیکت را بر روی مکان هایی مانند گردن، شکم و یا قفسه سینه نباید استفاده کرد.همچنین بیش از 1 الی 2 ساعت استفاده از تورنیکت میتواند باعث آسیب دیدن فرد شود. در حالت سنتی پس از اینکه تورنیکت را 2 مرتبه روی پای فرد پیچاندیم، آن را گره میزنیم و یک شی مانند یک تکه چوب را به عنوان وسیله ای برای چرخاندن به تورنیکت گره میزنیم و آن را میچرخانیم تا زمانی که خونریزی متوقف شود. سپس تورنیکت خود را با استفاده از طناب یا تکه ای پارچه دیگر که به عنوان نگه دارنده تکه چوب استفاده میشود، ثابت نگه میداریم.

  • لازم به ذکر است استفاده از تورنیکت زمانی توصیه میشود که جلوگیری از خونریزی با پانسمان و بستن زخم امکان پذیر نباشد. همچنین استفاده ازتورنیکت بر روی مفاصل باعث بروز آسیب میشود.

منابع

-Save Lives Like a Combat Medic: How to Use a Tourniquet to Control Major Bleeding
-Tourniquet in Surgery of the Limbs: A Review of History, Types and Complications
-Historical vignettes in vascular surgery. Norman M. Rich, MD & David R. Welling, MD
-Tourniquets.org
-Trauma-news.com
-realfirstaid.co.uk
-medical-dictionary.thefreedictionary.com
-vector.childrenshospital.org

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *